Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
edytuj Dzisiejszy dzień
10 września jest 253. (w latach przestępnych 254.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 112 dni.
| Kalendarium dzień po dniu |
Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Panny.
- imieniny obchodzą: Agapiusz, Aldona, Anioł, Antoni, Bernard, Datyw, Dydym, Feliks, Franciszek, Izabela, Kandyda, Karol, Klemens, Leon, Leona, Lucjusz, Łucjusz, Łukasz, Mikołaj, Monika, Mścibor, Nimfodora, Piotr, Polian, Poliana, Polianna, Pulcheria, Salwiusz, Sebastian, Sobiesław, Teodor i Wiktor.
- Belize – Święto Św. George'a Caye
- Chiny – Dzień Nauczyciela
- Gibraltar – Święto Gibraltaru
- Honduras – Dzień Dziecka
- międzynarodowe – Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom[1]
- USA – Dzień Babci i Dziadka
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[2][3], obchodzą:
edytuj Wydarzenia w Polsce
edytuj Wydarzenia na świecie
- 422 – św. Celestyn I wybrany na papieża.
- 506 – wizygoccy biskupi Galii spotkali się na synodzie w Agde.
- 1056 – zwycięstwo wojsk wieleckich nad niemieckimi w bitwie pod Przecławą.
- 1419 – książę Burgundii Jan Nieustraszony został zamordowany przez popleczników późniejszego króla Francji, Karola VII.
- 1509 – trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiły w Stambule ok. 10 tys. osób.
- 1547 – zwycięstwo Anglików nad Szkotami w bitwie pod Pinkie Cleugh.
- 1608 – John Smith został wybrany przywódcą angielskiej kolonii w Wirginii w Ameryce Północnej.
- 1721 – Rosja podpisała ze Szwecją pokój w Nystad.
- 1759 – wojna siedmioletnia: na Zalewie Szczecińskim koło Nowego Warpna i Ueckermünde (obecnie pogranicze polsko-niemieckie) rozegrała się pierwsza w historii pruskiej floty bitwa morska. Starły się siły szwedzkie i pruskie. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Szwecji, której flotyllą dowodził kapitan Rutensparne.
- 1798 – w bitwie pod St. George's Caye wojska Hondurasu Brytyjskiego (ob. Belize) odniosły zwycięstwo nad Hiszpanami.
- 1813 – wojna brytyjsko-amerykańska: bitwa o Jezioro Erie.
- 1823 – Simón Bolívar został prezydentem Peru.
- 1838 – w Paryżu odbyła się premiera opery Benvenuto Cellini Hectora Berlioza.
- 1846 – Elias Howe opatentował maszynę do szycia.
- 1858 – George Mary Searle odkrył asteroidę 55 Pandora.
- 1861 – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Carnifex Ferry.
- 1876 – wojna o Góry Czarne: zwycięstwo armii amerykańskiej nad Dakotami w bitwie o Slim Buttes.
- 1897 – w Pensylwanii w USA oddział policyjny zastrzelił dziewiętnastu nieuzbrojonych górników.
- 1898 – w Genewie Elżbieta Bawarska, żona cesarza Franciszka Józefa I, zasztyletowana przez włoskiego anarchistę.
- 1913 – pierwsza autostrada połączyła wybrzeża USA.
- 1919 – podpisano traktat pokojowy między państwami Ententy a Austrią.
- 1921 – w Berlinie otwarto pierwszy w Europie odcinek autostrady.
- 1927 – francuscy tenisiści zdobyli po raz pierwszy Puchar Davisa.
- 1935 – Narodowi Syndykaliści usiłowali dokonać przewrotu w Portugalii.
- 1939 – II wojna światowa: Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 1942 – front wschodni: niemiecka 6 Armia rozpoczęła oblężenie Stalingradu.
- 1943 – wojska niemieckie zajęły Rzym.
- 1943 – w trzęsieniu ziemi w japońskim Tottori zginęło 1190 osób.
- 1944 – alianci wyzwolili Luksemburg.
- 1945 – byly premier Norwegii Vidkun Quisling skazany na śmierć za kolaborację z hitlerowcami.
- 1945 – farmer Lloyd Olsen z miasta Fruita w stanie Kolorado odrąbał głowę swemu kogutowi Mike'owi, który następnie, dzięki ocalałej części mózgu, przeżył 1,5 roku.
- 1949 – dokonano oblotu francuskiego samolotu transportowego Nord Noratlas.
- 1949 – reprezentacja Polski w piłce siatkowej zadebiutowała na mistrzostwach świata, pokonując w Pradze Holendrów 3:0.
- 1951 – Wielka Brytania nałożyła embargo na Iran.
- 1952 – w Luksemburgu kanclerz Konrad Adenauer i minister spraw zagranicznych Mosze Szarett podpisali niemiecko-izraelski układ o odszkodowaniach dla ofiar holocaustu.
- 1956 – 7 izraelskich żołnierzy zginęło w strzelaninie na granicy z Jordanią.
- 1961 – podczas Grand Prix Włoch, w tragicznym wypadku na torze Monza zginął Wolfgang von Trips oraz 13 kibiców.
- 1961 – satelita TIROS 3 jako pierwszy w historii wykrył i sfotografował huragan z kosmosu.
- 1961 – 83 osoby zginęły w katastrofie samolotu Douglas DC-6 w Shannon (Irlandia).
- 1963 – afroamerykańscy uczniowie pierwszy raz rozpoczęli naukę w amerykańskiej szkole państwowej w Alabamie.
- 1967 – ludność Gibraltaru w referendum wypowiedziała się za pozostaniem nadal częścią Wielkiej Brytanii.
- 1969 – premiera filmu Hibernatus.
- 1972 – reprezentacja Polski w piłce nożnej pod wodzą Kazimierza Górskiego zdobyła złoty medal na igrzyskach olimpijskich w Monachium.
- 1974 – Portugalia uznała niepodległość Gwinei Bissau.
- 1976 – w pobliżu Zagrzebia w Jugosławii zderzyły się dwa samoloty; zginęło 176 osób.
- 1977 – we Francji ostatni raz użyto gilotyny; Hamida Djandoubi zgilotynowany w więzieniu Baumettes w Marsylii.
- 1981 – po 40 latach w USA Guernica Pabla Picassa powróciła do Hiszpanii.
- 1990 – Irak i Iran wznowiły stosunki dyplomatyczne.
- 1990 – papież Jan Paweł II poświęcił największą w Afryce świątynię – Bazylikę Matki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro w Wybrzeżu Kości Słoniowej.
- 1993 – w USA wyemitowano premierowy odcinek serialu Z archiwum X.
- 1994 – Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Chorwacji.
- 2000 – ostatnie przedstawienie Kotów w Broadway Theatre.
- 2000 – zatonięcie Polskiego jachtu "Bieszczady" 20 mil morskich od północno-zachodnich wybrzeży Danii. Został on staranowany przez tankowiec odbywający rejs do Rotterdamu.
- 2001 – wybory parlamentarne w Norwegii.
- 2002 – Szwajcaria przystąpiła do ONZ.
- 2003 – szwedzka minister spraw zagranicznych Anna Lindh została śmiertelnie ugodzona nożem.
- 2008 – oddano do użytku znajdujący się w pobliżu Genewy Wielki Zderzacz Hadronów.
edytuj Urodzili się
- 1167 – Aleksy II Komnen, cesarz bizantyjski (zm. 1183)
- 1487 – Juliusz III, papież (zm. 1555)
- 1638 – Maria Teresa Hiszpańska, królowa Francji, żona Ludwika XIV (zm. 1683)
- 1659 – Henry Purcell, angielski kompozytor (zm. 1695)
- 1797 – Piotr Wysocki, płk, przywódca spisku, który doprowadził do wybuchu Powstania Listopadowego, zesłaniec (zm. 1875)
- 1866 – Jeppe Aakjær, duński dziennikarz, pisarz (zm. 1930)
- 1876 – Stanisław Kętrzyński, polski historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 1950)
- 1887 – Giovanni Gronchi, włoski polityk, prezydent (zm. 1978)
- 1890
- 1891 – Ignacy Matuszewski, polski polityk, publicysta (zm. 1946)
- 1892
- 1903 – Janusz Witwicki, polski architekt, historyk sztuki (zm. 1946)
- 1906 – Ruth Stafford Peale, amerykańska działaczka religijna (zm. 2008)
- 1908
- 1909 – Józef Pieracki, polski aktor (zm. 1988)
- 1914 – Robert Wise, amerykański reżyser filmowy (zm. 2005)
- 1915
- 1918
- 1919 – Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1975)
- 1923 – Shmuel Noah Eisenstadt, izraelski socjolog (zm. 2010)
- 1926 – Ladislav Adamec, czechosłowacki polityk, premier Czechosłowacji (zm. 2007)
- 1929
- 1931 – Philip Baker Hall, amerykański aktor
- 1932 – Félix Malloum, czadyjski polityk, prezydent Czadu (zm. 2009)
- 1933
- 1937 – Teresa Walewska-Przyjałkowska, polska działaczka społeczna, wiceprezes Fundacji "Golgota Wschodu" (zm. 2010)
- 1938 – James Trefil, amerykański biolog, pisarz
- 1939 – Elżbieta Chojnacka, polska klawesynistka
- 1943 – Aleksander Łuczak, polski historyk, polityk
- 1945 – Jose Feliciano, amerykański muzyk
- 1946 – Marian Cholerek, polski reżyser, scenarzysta, producent filmów animowanych
- 1947 – Jacek Sawaszkiewicz, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 1999)
- 1948 – Charles Simonyi, amerykański informatyk, kosmiczny turysta
- 1949
- 1950
- 1952 – Zdzisław Zawadzki, polski basista zespołów: Breakout i Perfect (zm. 1998)
- 1955 – Marja-Liisa Hämäläinen, fińska narciarka klasyczna
- 1956 – Danuta Rynkiewicz, polska aktorka
- 1957 – Paweł Huelle, polski pisarz
- 1958 – Chris Columbus, amerykański reżyser filmowy
- 1960 – Colin Firth, angielski aktor
- 1961 – Andrzej Dera, polski prawnik i polityk
- 1964 – Jegor Letow, rosyjski wokalista (zm. 2008)
- 1966 – Joe Nieuwendyk, kanadyjski hokeista
- 1967 – Michał Jarmicki, polski aktor
- 1968
- 1970 – Jacek Grondowy, polski aktor
- 1972 – Monika Stefaniak, polska aktorka
- 1974 – Ryan Phillippe, amerykański aktor
- 1976 – Gustavo Kuerten, brazylijski tenisista
- 1979 – Jacob Young, amerykański aktor
- 1980 – Mikey Way, basista zespołu My Chemical Romance
- 1981 – Germán Denis, argentyński piłkarz
- 1984
- 690 – Teodor z Tarsu, święty, bizantyjski teolog, zakonnik, arcybiskup Canterbury (ur. 602)
- 918 – Baldwin II Łysy, hrabia Flandrii (ur. ok. 863)
- 954 – Ludwik IV Zamorski, król zachodniofrankijski (ur. 920)
- 1167 – Matylda, cesarzowa Niemiec, żona Henryka V (ur. 1102)
- 1197 – Henryk z Szampanii, hrabia Szampanii, król Jerozolimy (ur. 1166)
- 1308 – Go-Nijō, cesarz Japonii (ur. 1285)
- 1382 – Ludwik Węgierski, król Polski i Węgier (ur. 1326)
- 1419 – Jan Nieustraszony, książę Burgundii (ur. 1371)
- 1622 – Agnieszka Takeya, japońska męczennica, błogosławiona katolicka (ur. 1580)
- 1669 – Henrietta Maria Burbon, królowa Anglii, Szkocji i Irlandii, żona Karola I Stuarta (ur. 1609)
- 1749 – Émilie du Châtelet, francuska matematyk, fizyk, pisarka (ur. 1706)
- 1797 – Mary Wollstonecraft, angielska pisarka, publicystka (ur. 1759)
- 1821 – Franciszek Zabłocki, polski pisarz (ur. 1752)
- 1827 – Ugo Foscolo, włoski pisarz (ur. 1778)
- 1898 – Elżbieta Bawarska, cesarzowa Austrii, królowa Węgier (ur. 1837)
- 1919 – Stanisław Dzierzbicki, polski ekonomista, wicepremier, minister (ur. 1854)
- 1939
- 1943 – Jerzy Kamil Weintraub, polski poeta, publicysta, tłumacz (ur. 1916)
- 1944 – Józef Szczepański, polski poeta, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1922)
- 1948 – Ferdynand I Koburg, car Bułgarii (ur. 1861)
- 1963 – Czesław Straszewicz, polski pisarz (ur. 1904)
- 1974 – Melchior Wańkowicz, polski pisarz, publicysta (ur. 1892)
- 1975 – George Thomson, angielski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1892)
- 1976 – Dalton Trumbo, amerykański pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy (ur. 1905)
- 1983
- 1985 – Ernst Öpik, estoński astronom (ur. 1893)
- 1988 – Witold Dederko, polski fotografik, fotoreporter, aktor (ur. 1906)
- 1991 – Jan Józef Lipski, polski eseista, krytyk literacki, założyciel KOR (ur. 1926)
- 1994 – Amy Clampitt, amerykańska poetka (zm. 1920)
- 1997 – George Schaefer, amerykański reżyser filmowy (ur. 1920)
- 1999
- 2001 – Aleksiej Suetin, rosyjski szachista, arcymistrz (ur. 1926)
- 2005 – Hermann Bondi, brytyjski matematyk, kosmolog pochodzenia austriackiego (ur. 1919)
- 2006 – Taufa'ahau Tupou IV, król Tonga (ur. 1918)
- 2007 – Jane Wyman, amerykańska aktorka (ur. 1917)
- 2008
Przypisy
